Παγκόσμιος συναγερμός μετά την απειλή Τραμπ: «Θα χτυπήσουμε απόψε» το Ιράν – Πόσο κοντά βρίσκεται ένας νέος ολοκληρωτικός πόλεμος; – Η Iρανική απάντηση στον Κόλπο – Εκτόξευση στις τιμές του πετρελαίου

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κήρυξε ουσιαστικά τελειωμένη την ενδιάμεση συμφωνία με το Ιράν και προειδοποίησε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις είναι πιθανό να εξαπολύσουν νέα πλήγματα μέσα στις επόμενες ώρες.

Οι δηλώσεις έγιναν στην Άγκυρα, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, έπειτα από έναν νέο κύκλο αμερικανικών και ιρανικών επιθέσεων που απειλεί να οδηγήσει σε πλήρη κατάρρευση της εκεχειρίας.

Το Ιράν ανακοίνωσε ότι επιτέθηκε σε αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ, απαντώντας στα αμερικανικά πλήγματα εναντίον περισσότερων από 80 στόχων στο ιρανικό έδαφος. Οι επιχειρήσεις της Ουάσιγκτον είχαν προηγηθεί ως αντίποινα για επιθέσεις σε τρία δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ.

«Για εμένα έχει τελειώσει»

Ερωτηθείς για το μέλλον του μνημονίου συνεννόησης που είχαν υπογράψει οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε εξαιρετικά απαισιόδοξος.

«Για εμένα, νομίζω ότι έχει τελειώσει. Δεν θέλω να ασχολούμαι μαζί τους», δήλωσε, χρησιμοποιώντας στη συνέχεια ιδιαίτερα βαρείς χαρακτηρισμούς για την ιρανική ηγεσία.

Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι οποιαδήποτε νέα συμφωνία θα ήταν δύσκολο να εφαρμοστεί, επειδή θεωρεί τους Ιρανούς διαπραγματευτές αναξιόπιστους. Παρ’ όλα αυτά, δεν διέταξε δημοσίως τη διακοπή των επαφών, λέγοντας ότι οι Αμερικανοί διαπραγματευτές μπορούν να συνεχίσουν τις συνομιλίες, εφόσον το επιθυμούν.

Η διατύπωση αυτή αφήνει ένα μικρό διπλωματικό παράθυρο ανοιχτό. Ο Τραμπ δεν ανακοίνωσε επισήμως την επανέναρξη πολέμου πλήρους κλίμακας ούτε διευκρίνισε εάν η αμερικανική κυβέρνηση αποχωρεί οριστικά από τις συνομιλίες.

Η πολιτική του τοποθέτηση, ωστόσο, συνιστά βαρύ πλήγμα στη διπλωματία, καθώς παρουσιάζει το βασικό πλαίσιο της εκεχειρίας ως νεκρό.

Η προειδοποίηση για νέα πλήγματα

Λίγο αργότερα, πριν από τη συνάντησή του με τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε ακόμη πιο ευθεία στρατιωτική απειλή.

«Θα σας δώσω μια μικρή προειδοποίηση: θα τους πλήξουμε σκληρά απόψε», είπε στους δημοσιογράφους.

Η απειλή ακολούθησε τη μεγάλη αμερικανική επιχείρηση της προηγούμενης νύχτας και υποδηλώνει ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει νέο κύμα στρατιωτικών επιχειρήσεων, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει δημοσιοποιήσει τους πιθανούς στόχους.

Ο Τραμπ επανέλαβε ότι ο βασικός στόχος των ΗΠΑ παραμένει να μην αποκτήσει ποτέ το Ιράν πυρηνικό όπλο. Υποστήριξε, όμως, ότι ο στόχος αυτός ενδέχεται πλέον να επιτευχθεί χωρίς συμφωνία, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η στρατιωτική πίεση μπορεί να αντικαταστήσει τη διπλωματική διαδικασία.

Πώς κατέρρευσε η εύθραυστη εκεχειρία

Το μνημόνιο συνεννόησης υπογράφηκε στις 17 Ιουνίου με τη μεσολάβηση του Πακιστάν και προέβλεπε μια περίοδο 60 ημερών για διαπραγματεύσεις με στόχο τη διαμόρφωση μόνιμης ειρηνευτικής συμφωνίας.

Το πλαίσιο είχε δημιουργήσει ελπίδες ότι θα μπορούσε να τερματιστεί ο πόλεμος που άρχισε στις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν πλήγματα εναντίον του Ιράν και η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις κατά του Ισραήλ και χωρών του Κόλπου που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις.

Οι έμμεσες διαπραγματεύσεις, ωστόσο, δεν παρουσίασαν ουσιαστική πρόοδο. Η νέα ένταση στα Στενά του Ορμούζ, οι επιθέσεις στα εμπορικά πλοία και τα αμερικανικά αντίποινα αποδυνάμωσαν ακόμη περισσότερο το ήδη εύθραυστο πλαίσιο.

Η Ουάσιγκτον ακύρωσε επίσης τη γενική άδεια που είχε εκδώσει στις 22 Ιουνίου και επέτρεπε προσωρινά την πώληση ιρανικού αργού, πετροχημικών και προϊόντων πετρελαίου έως τις 21 Αυγούστου. Οι συναλλαγές που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη πρέπει πλέον να ολοκληρωθούν μέχρι τις 17 Ιουλίου.

Η Τεχεράνη χαρακτήρισε την επαναφορά των περιορισμών παραβίαση της συμφωνίας και προειδοποίησε ότι θα λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της ασφάλειας και των εθνικών της συμφερόντων.

Οι ΗΠΑ έπληξαν πάνω από 80 στόχους

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι ολοκλήρωσε νέο γύρο επιθέσεων εναντίον περισσότερων από 80 στόχων στο Ιράν.

Σύμφωνα με την αμερικανική εκδοχή, επλήγησαν ιρανικά συστήματα αεράμυνας, δίκτυα διοίκησης και ελέγχου, παράκτια ραντάρ, αντιπλοϊκοί πύραυλοι, πύραυλοι εδάφους-αέρος και θέσεις εκτόξευσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Στους στόχους περιλαμβάνονταν περισσότερα από 60 μικρά σκάφη των Φρουρών της Επανάστασης, τα οποία, κατά την Ουάσιγκτον, χρησιμοποιούνταν για την απειλή της εμπορικής ναυσιπλοΐας μέσα και γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις έθεσαν εκτός μάχης 28 ιρανικά πλοιάρια και προειδοποίησε ότι ενδέχεται να ακολουθήσουν επιθέσεις εναντίον περισσότερων ναυτικών στόχων.

Το αμφιλεγόμενο πλήγμα στο Χαργκ

Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε επίσης ότι οι ΗΠΑ έπληξαν στρατιωτικούς στόχους στο νησί Χαργκ, τον σημαντικότερο πετρελαϊκό εξαγωγικό κόμβο του Ιράν.

Από το Χαργκ φορτώνεται περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών αργού πετρελαίου, γεγονός που καθιστά το νησί κομβικό στόχο τεράστιας σημασίας.

Ο Τραμπ επανέφερε μάλιστα την απειλή ότι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν να καταλάβουν το νησί, προσθέτοντας ότι ενδέχεται να δεχθεί νέα πλήγματα.

Υπάρχει, ωστόσο, σημαντική διαφοροποίηση στις επίσημες ανακοινώσεις: η CENTCOM δεν συμπεριέλαβε το Χαργκ στη δημόσια περιγραφή των στόχων της, παρότι ιρανικά μέσα μετέδωσαν ότι σημειώθηκαν εκρήξεις στην περιοχή.

Η ιρανική απάντηση στον Κόλπο

Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι εξαπέλυσαν πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ.

Η Τεχεράνη ισχυρίστηκε ότι έπληξε δεκάδες στρατιωτικές εγκαταστάσεις και ότι κατέρριψε ένα αμερικανικό MQ-9, χωρίς οι ισχυρισμοί αυτοί να έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα στο σύνολό τους. Ο στρατός του Μπαχρέιν ανακοίνωσε ότι απέτρεψε τις ιρανικές επιθέσεις.

Η στρατιωτική διοίκηση Χατάμ αλ Ανμπίγια χαρακτήρισε τα αμερικανικά πλήγματα «κατάφωρη επιθετική ενέργεια» και προειδοποίησε για ισχυρή και συντριπτική απάντηση.

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι παραβίασαν την κατάπαυση του πυρός, δηλώνοντας ότι η εποχή του εκφοβισμού έχει τελειώσει και ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να υποχωρήσει.

Οκτώ Ιρανοί στρατιωτικοί νεκροί

Ιρανικά κρατικά μέσα ανέφεραν ότι οκτώ μέλη των ενόπλων δυνάμεων σκοτώθηκαν κατά τις αμερικανικές επιδρομές στο νότιο τμήμα της χώρας.

Οι νεκροί υπηρετούσαν στην Πολεμική Αεροπορία και στο Πολεμικό Ναυτικό και σκοτώθηκαν σε πλήγματα στις περιοχές Μπαντάρ Αμπάς και Μπουσέρ. Δεν αναφέρθηκαν άμεσα θάνατοι αμάχων από τη συγκεκριμένη αμερικανική επιχείρηση.

Οι πληροφορίες για τις απώλειες και τις ζημιές παραμένουν αποσπασματικές, καθώς οι δύο πλευρές δημοσιοποιούν διαφορετικές εκδοχές για την αποτελεσματικότητα των επιθέσεων.

Τέσσερα δεξαμενόπλοια έκαναν αναστροφή
Η νέα στρατιωτική κλιμάκωση έχει αυξήσει κατακόρυφα την ανησυχία για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Στοιχεία παρακολούθησης των θαλάσσιων μεταφορών έδειξαν ότι τουλάχιστον τέσσερα δεξαμενόπλοια πετρελαίου και φυσικού αερίου έκαναν αναστροφή, αποφεύγοντας να επιχειρήσουν τη διέλευση από τη θαλάσσια δίοδο.

Πριν από την έναρξη του πολέμου, από τα Στενά περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρό παγκόσμιο ενεργειακό σοκ, ιδιαίτερα έπειτα από μήνες κατά τους οποίους πολλές χώρες χρησιμοποίησαν μέρος των στρατηγικών αποθεμάτων τους.

Το Ιράν επιμένει ότι έχει δικαίωμα να ρυθμίζει τη διέλευση από την περιοχή, προωθώντας τέλη και συγκεκριμένη θαλάσσια διαδρομή κατά μήκος των ακτών του. Η Ουάσιγκτον απορρίπτει την αξίωση, υποστηρίζοντας ότι τα Στενά αποτελούν διεθνή εμπορικό διάδρομο.

Εκτόξευση του πετρελαίου

Οι αγορές αντέδρασαν αμέσως στις δηλώσεις Τραμπ και στον κίνδυνο νέων επιθέσεων.

Το Brent ενισχύθηκε κατά 8%, φτάνοντας τα 80,09 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από τις 22 Ιουνίου. Το αμερικανικό WTI αυξήθηκε κατά 7,5%, στα 75,69 δολάρια το βαρέλι.

Η άνοδος αντανακλά τον φόβο διακοπής εφοδιασμού και όχι μόνο τις άμεσες απώλειες παραγωγής. Οι αγορές τιμολογούν τον κίνδυνο να κλείσουν ξανά τα Στενά, να πληγούν πετρελαϊκές εγκαταστάσεις ή να αρνηθούν οι πλοιοκτήτες να στείλουν δεξαμενόπλοια στην περιοχή.

Η νέα αύξηση του ενεργειακού κόστους δημιουργεί παράλληλα φόβους για αναζωπύρωση του πληθωρισμού και για διατήρηση υψηλότερων επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες.

Πτώση στη Wall Street

Οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες στη Νέα Υόρκη κινήθηκαν έντονα πτωτικά μετά τις ανακοινώσεις.

Στην τελευταία διαθέσιμη ενδοσυνεδριακή εικόνα, ο Dow Jones έχανε 831 μονάδες ή 1,6%, ενώ ο S&P 500 και ο Nasdaq υποχωρούσαν περίπου 1%. Η απόδοση του αμερικανικού δεκαετούς ομολόγου ανέβηκε στο 4,59%, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν ότι η ακριβότερη ενέργεια θα οδηγήσει σε νέες πληθωριστικές πιέσεις.

Ιδιαίτερες απώλειες κατέγραψαν οι αεροπορικές εταιρείες, οι οποίες είναι εκτεθειμένες στην αύξηση της τιμής των καυσίμων, καθώς και επιχειρήσεις που επηρεάζονται από την άνοδο των αποδόσεων και του κόστους δανεισμού.

Τα συγκεκριμένα στοιχεία είναι ενδοσυνεδριακά και μπορούν να μεταβληθούν σημαντικά μέχρι το κλείσιμο των αγορών.

Ρούτε: «Απολύτως αναγκαία» τα πλήγματα

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε χαρακτήρισε τις νέες αμερικανικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν «απολύτως αναγκαίες».

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας κράτησε πιο σύνθετη στάση. Καταδίκασε ως απαράδεκτες τις ιρανικές επιθέσεις στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ, προειδοποιώντας ταυτόχρονα ότι οι ανταλλαγές πυρών περιπλέκουν ακόμη περισσότερο τις ήδη δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.

Πόσο κοντά βρίσκεται ένας νέος ολοκληρωτικός πόλεμος

Παρά τη σκληρότητα των δηλώσεων Τραμπ, δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιστρέφουν σε πόλεμο πλήρους κλίμακας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει στο παρελθόν υποχωρήσει από στρατιωτικές απειλές, ενώ εξακολουθεί να επιτρέπει στους διαπραγματευτές του να διατηρούν επαφές με την ιρανική πλευρά.

Ταυτόχρονα, όμως, η κλιμάκωση διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά ενός επικίνδυνου κύκλου αντιποίνων: επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, αμερικανικά πλήγματα, ιρανικές επιθέσεις σε βάσεις, νέες απειλές της Ουάσιγκτον και αύξηση της στρατιωτικής δραστηριότητας γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν τα νέα αμερικανικά πλήγματα θα έχουν περιορισμένο χαρακτήρα ή εάν θα στοχεύσουν υποδομές στρατηγικής σημασίας, όπως το Χαργκ, συστήματα ενέργειας και εγκαταστάσεις που συνδέονται με το πυρηνικό πρόγραμμα.

Προς το παρόν, το μνημόνιο της 17ης Ιουνίου μπορεί να μην έχει καταγγελθεί με τυπική νομική διαδικασία, αλλά έχει χάσει σχεδόν όλη την πολιτική και στρατιωτική του ισχύ.

Η δήλωση Τραμπ ότι «έχει τελειώσει» σηματοδοτεί τη βαθύτερη κρίση της εκεχειρίας και φέρνει ξανά τον Περσικό Κόλπο, τις παγκόσμιες αγορές και την ενεργειακή ασφάλεια αντιμέτωπους με το ενδεχόμενο μιας πολύ μεγαλύτερης σύγκρουσης.

Η κατάσταση αλλάζει ανά ώρα· να στηθεί παρακολούθηση για νέα πλήγματα, κινήσεις δεξαμενόπλοιων στο Ορμούζ και μεταβολές στις τιμές του πετρελαίου;

Το άρθρο Παγκόσμιος συναγερμός μετά την απειλή Τραμπ: «Θα χτυπήσουμε απόψε» το Ιράν – Πόσο κοντά βρίσκεται ένας νέος ολοκληρωτικός πόλεμος; – Η Iρανική απάντηση στον Κόλπο – Εκτόξευση στις τιμές του πετρελαίου εμφανίστηκε πρώτα στο Ειδήσεις Τώρα – Europost.gr από το NewsRoom.